Bảo hiểm xã hội là chính sách lớn của Đảng và Nhà nước góp phần bảo đảm ổn định đời sống cho người lao động ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy sự nghiệp xây dựng đất nước, bảo vệ tổ quốc.

Bảo hiểm xã hội là sự đảm bảo thay thế được bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ bị mất hoặc giảm thu nhập do bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, tàn tật, thất nghiệp, tuổi già, tử tuất, dựa trên cơ sở một quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia BHXH, có sự bảo hộ của Nhà nước theo pháp luật, nhằm bảo đảm an toàn đời sống cho người lao động và gia đình họ, đồng thời góp phần bảo đảm an toàn xã hội. Hiểu rõ hơn thì bảo hiểm là một khái niệm phát sinh, tức là có "rủi ro" thì mới có nhu cầu về một công cụ xử lý rủi ro đó. Đối với mọi người trong xã hội mà nói, thì những rủi ro thường xuyên đối mặt là: Tai nạn, ốm bệnh, thất nghiệp, hoặc đơn thuần là già yếu hết khả năng lao động... Và điều mà họ gặp phải khi các vấn đề trên phát sinh là không có tiền chi phí cho cuộc sống. Chính vì vậy, bảo hiểm xã hội là loại hình bảo hiểm dành cho tất cả mọi người trong xã hội, đem một phần thu nhập bình thường để dành khi gặp khó khăn thì đem ra sử dụng. Nên cơ sở tính bảo hiểm xã hội là thu nhập cố định hàng tháng của người lao động (lương cơ bản). Vì vậy, tham gia bảo hiểm xã hội là quy định bắt buộc đối với người lao động để bảo đảm quyền lợi khi về hưu, đau ốm, rủi ro, thai sản... Có 2 loại bảo hiểm:

_ Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia

_ Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội mà người lao động tự nguyện tham gia, được lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình để hưởng bảo hiểm xã hội

• · Quy trình tham gia BHXH:

_ Đăng ký khai trình lao động (10 ngày)

_ Công đoàn (10 ngày)

+ Nếu dưới 10 người thì xác nhận không đủ điều kiện thành lập Công đoàn

+ Trên 10 người thì thành lập Công đoàn

_ Đăng ký thang bảng lương (20 ngày)

_ Nộp hồ sơ đăng ký bảo hiểm xã hội lần đầu

+ Sau 15 ngày, có thẻ BHYT

+ Sau 15 ngày tiếp theo, có sổ BHXH

• · Các quy định hiện hành về sử dụng lao động tại doanh nghiệp

_ Thế nào là người lao động và người sử dụng lao động?

+ Người lao động là người ít nhất đủ 15 tuổi trở lên, có khả năng lao động và có giao kết hợp đồng lao động.

+ Người sử dụng lao động là doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân, nếu là cá

nhân thì ít nhất phải đủ 18 tuổi, có thuê mướn, sử dụng và trả công lao động

_ Hợp đồng lao động là gì?

+ Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động

_ Có mấy loại hợp đồng lao động? Có 3 loại hợp đồng lao động

+ Hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

+ Hợp đồng lao động xác định thời hạn từ một năm đến ba năm.

+ Hợp đồng lao động theo mùa, vụ hoặc theo một công việc nhất định mà thời hạn dưới 1 năm.

_ Những nội dung cơ bản của hợp đồng lao động là gì?

Hợp đồng lao động phải có những nội dung cơ bản sau:

+ Công việc phải làm.

+ Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi.

+ Tiền lương.

+ Địa điểm làm việc.

+ Thời hạn hợp đồng.

+ Điều kiện về an toàn lao động, vệ sinh lao động.

+ BHXH, BHYT đối với người lao động.

_ Quyền của người lao động (NLĐ) khi tham gia BHXH được quy định như thế nào?

Theo quy định tại Điều 15 Luật BHXH, NLĐ khi tham gia BHXH có các quyền sau:

+ Được cấp sổ BHXH;

+ Nhận sổ BHXH khi không còn làm việc;

+ Nhận lương hưu và trợ cấp BHXH đầy đủ, kịp thời;

+ Hưởng BHYT trong các trường hợp: Đang hưởng lương hưu; Nghỉ việc hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng; Đang hưởng trợ cấp thất nghiệp;

+ Uỷ quyền cho người khác nhận lương hưu, trợ cấp BHXH;

+ Yêu cầu người sử dụng lao động cung cấp thông tin về việc đóng BHXH của người lao động; yêu cầu tổ chức BHXH cung cấp về việc đóng, quyền được hưởng chế độ, thủ tục thực hiện BHXH.

+ Khiếu nại, tố cáo về BHXH;

+ Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

• · Mức phạt vi phạm sử dụng lao động

Theo Nghị định 47/2010NĐ-CP về Quy định xử phạt hành chính về hành vi vi phạm pháp luật lao động: Phạt tiền người sử dụng lao động có một trong những hành vi vi phạm sau: không ký kết hợp đồng lao động đối với những trường hợp người sử dụng lao động phải ký kết hợp đồng lao động với người lao động; giao kết hợp đồng lao động không đúng loại; hợp đồng lao động không có chữ ký của một trong hai bên, theo một trong các mức sau đây:

+ Từ 200.000 đồng đến 1.000.000 đồng, khi vi phạm với từ 01 người đến 10 người lao động;

+ Từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng, khi vi phạm với từ 11 người đến 50 người lao động;

+ Từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng, khi vi phạm với từ 51 người đến 100 người lao động;

+ Từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng, khi vi phạm với từ 101 người đến dưới 500 người lao động;

+ Từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng, khi vi phạm với từ 500 người lao động trở lên.

• · Mức phạt khi không tham gia BHXH cho NLĐ:

Theo Nghị định số 86/2010NĐ-CP về Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội:

_ Hành vi không đóng bảo hiểm xã hội cho toàn bộ người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp. Phạt tiền:

+ Từ 1.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng, khi vi phạm với từ 01 người đến 10 người lao động.

+  Từ 5.100.000 đồng đến 10.000.000 đồng, khi vi phạm với từ 11 người đến 50 người lao động;

+ Từ 10.100.000 đồng đến 18.000.000 đồng, khi vi phạm với từ 51 người đến 100 người lao động;

+ Từ 18.100.000 đồng đến 24.000.000 đồng, khi vi phạm với từ 101 người đến 500 người lao động;

+Từ 24.100.000 đồng đến 30.000.000 đồng, khi vi phạm với từ 501 người lao động trở lên

_ Hành vi không lập hồ sơ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày giao kết hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc tuyển dụng

+ Phạt tiền từ 300.000 đồng đến 700.000 đồng khi vi phạm đối với mỗi người lao động

• Truy thu BHXH: Tại Quyết định số 902/QĐ-BHXH ngày 26-6-2007 của Bảo hiểm xã hội quy định các trường hợp phải truy đóng bao gồm:

- Không đóng BHXH.
- Đóng không đúng thời gian quy định.
- Đóng không đúng mức quy định
- Đóng không đủ số người thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
- Người lao động sau thời gian làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới 3 tháng, khi hết hạn hợp đồng lao động mà vẫn tiếp tục làm việc hoặc ký hợp đồng lao động mới với đơn vị đó thì thời gian làm việc theo hợp đồng lao động trước đó phải truy đóng BHXH, BHYT.

Điều kiện truy đóng: Người lao động là đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; có tên trong danh sách lao động, tiền lương của đơn vị và có đủ hồ sơ liên quan đến thời gian truy đóng bảo hiểm xã hội”.

Công văn 116/BHXH-BT ngày 25/4/2011 về việc chấn chỉnh công tác truy thu bảo hiểm xã hội có ghi: “Từ 01/5/2011, chỉ xem xét, giải quyết truy thu BHXH các trường hợp sau:

a. Đơn vị đã đóng BHXH không đúng tiền lương, tiền công của người lao động theo quy định tại Luật BHXH.

b. Đơn vị vi phạm pháp luật về BHXH đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý, ra quyết định buộc truy đóng BHXH (quyết định xử lý vi phạm hành chính về BHXH của Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, quyết định của cơ quan thanh tra hoặc tòa án).

c. Đơn vị đề nghị truy đóng BHXH cho thời gian làm việc dưới 03 tháng của người lao động hiện đang làm việc tại đơn vị”.